Meer financiële vrijheid na je 45e: waar begin je?

Bij financiële vrijheid denken veel mensen aan een groot vermogen, nooit meer hoeven werken of maandenlang op reis. Zo groot hoeft het niet te beginnen.

Het kan ook betekenen dat je aan het einde van de maand wat overhoudt. Dat een kapotte wasmachine geen slapeloze nacht oplevert. Dat je minder afhankelijk bent van één inkomen, of dat je over een paar jaar een dag minder kunt werken zonder dat het spannend wordt.

Na je 45e verandert er vaak iets in je financiële situatie. De kinderen gaan het huis uit, je begint na te denken over minder werken, je wilt nog iets voor jezelf opbouwen, of je pensioen komt dichterbij. Misschien ben je al met pensioen en wil je vooral weten hoeveel ruimte je de komende jaren hebt.

Ik ben er zelf ook nog volop mee bezig. Wat hieronder staat is wat ik heb uitgezocht en wat voor mij logisch voelt. Geen financieel advies.

Financiële vrijheid is voor iedereen anders

Voor de één betekent het genoeg spaargeld om tegenvallers op te vangen. Voor een ander minder uren werken, vaker weg kunnen of zonder zorgen met pensioen gaan.

Er bestaat geen bedrag waarbij je ineens financieel vrij bent. Het hangt af van je inkomen, je woonlasten, je wensen en de fase waarin je zit. Iemand met een afbetaald huis en een bescheiden pensioen kan zich een stuk vrijer voelen dan iemand met een hoog salaris en hoge vaste lasten.

Wat wil jij eigenlijk? Misschien vooral rust, omdat je weet dat er iets achter de hand staat. Misschien keuzevrijheid, zodat je makkelijker van baan kunt wisselen of een dag minder kunt gaan werken. Misschien ruimte voor reizen, je kleinkinderen of een plan dat je al jaren voor je uit schuift. Misschien meer zekerheid richting je pensioen.

Een bedrag dat je ergens hebt gelezen zegt daar weinig over. De vraag die wél helpt: wat zou er in jouw leven veranderen als je meer financiële ruimte had?

Eerst weten waar je staat

Meer ruimte opbouwen begint met overzicht. Weten wat er binnenkomt en waar het naartoe gaat, voordat je gaat sparen, bezuinigen of extra verdienen.

Pak je bankafschriften van de afgelopen drie maanden erbij en kijk naar vier dingen. Wat komt er binnen aan salaris, uitkering, pensioen of inkomsten uit eigen werk. Wat gaat er elke maand vast uit aan wonen, energie, verzekeringen, vervoer en abonnementen. Wat geef je uit aan boodschappen, kleding, uitjes en de rest. En wat staat er opzij voor als er iets misgaat. Heb je schulden of aflossingen, dan horen die in het totaalbeeld thuis.

Je hoeft hiervoor geen huishoudboekje met formules te bouwen. Een paar aantekeningen op papier zijn genoeg om het patroon te zien.

Bij veel mensen valt er dan iets op. Soms is er minder ruimte dan gedacht. Soms blijkt juist dat er iedere maand kleine bedragen weglopen naar abonnementen en diensten die al een jaar ongebruikt zijn.

Zie het niet als een oordeel over hoe je tot nu toe met geld bent omgegaan. Het is gewoon je vertrekpunt.

Besparen is maar één kant van het verhaal

Wie meer financiële ruimte wil, denkt meestal eerst aan bezuinigen. Dat helpt zeker, en toch zit er een bodem in. Je vaste lasten kun je maar tot op zekere hoogte verlagen, en jezelf jarenlang alles ontzeggen houdt niemand vol.

Er zijn meer knoppen om aan te draaien. Uitgaven die je weinig opleveren kun je schrappen. Bewuster kiezen waar je geld wél naartoe gaat maakt bezuinigen op de rest een stuk makkelijker, omdat je dan weet waarvoor je het doet. En je inkomen vergroten kan ook: een paar uur extra werken, je ervaring op een andere manier inzetten, of rustig iets kleins opbouwen naast wat je nu doet.

Dan is er nog het moment waarop je geld apart zet. Sparen wat er aan het eind van de maand toevallig overblijft werkt voor de meeste mensen slecht. Een vast bedrag overboeken op de dag dat je inkomen binnenkomt werkt beter, ook als dat bedrag klein is.

Kijk er verder eens per jaar opnieuw naar. Je inkomen verandert, je wensen veranderen, en een plan dat vandaag klopt hoeft over drie jaar niet meer bij je leven te passen.

Een buffer geeft rust

Een financiële buffer is geld dat je apart houdt voor onverwachte of grotere noodzakelijke uitgaven. Een auto die gerepareerd moet worden, een rekening die je niet zag aankomen, een periode waarin je inkomen lager ligt.

Hoe groot die buffer moet zijn, verschilt per persoon. Met een koopwoning en een auto heb je andere tegenvallers dan wanneer je huurt en geen auto hebt. Je gezinssituatie, je vaste lasten en je inkomen spelen allemaal mee. Een standaardbedrag uit een artikel zegt daarom weinig over wat jij nodig hebt.

Staat er nog nauwelijks iets opzij, dan hoef je niet meteen aan duizenden euro’s te denken. Een eerste haalbaar doel is genoeg om te beginnen.

Ik ben zelf begonnen met cash stuffing. Leren mapjes op A6-formaat met plastic hoesjes erin, en op het eerste staat “buffer”. Contant geld dat ik kan zien en vastpakken werkt voor mij beter dan een bedrag op een rekening waar ik zo weer bij kan. Ik doe het nog steeds. In dit artikel over de spaarbuffer schrijf ik uitgebreider over hoe ik dat heb aangepakt.

Een buffer doet meer dan rekeningen betalen. Zodra een tegenvaller geen probleem meer is, ontstaat er ruimte om beslissingen te nemen vanuit wat je wilt in plaats van wat op dat moment moet.

Als je pensioen dichterbij komt

Dan verandert de vraag. Het gaat minder over hoeveel je nog opbouwt, en meer over wat er straks binnenkomt en welk leven daarbij past.

Kijk ruim van tevoren wat je kunt verwachten uit AOW en eventuele aanvullende pensioenen, en zet dat naast de uitgaven die je dan denkt te hebben. Sommige kosten vallen weg. Andere komen erbij, want de tijd die je terugkrijgt wil je waarschijnlijk ergens aan besteden.

Ben je al met pensioen, dan blijft overzicht net zo nuttig. Hoeveel ruimte is er voor een vakantie, een grotere uitgave of iets nieuws opzetten? Sommige mensen verdienen er graag nog wat bij, voor het geld en om bezig te blijven.

Over allebei die situaties schreef ik eerder: over de AOW en over met pensioen gaan.

Extra inkomen kan je ruimte vergroten

Besparen heeft een grens. Aan de inkomstenkant is die grens veel ruimer. Daarom is het de moeite waard om ook naar die kant te kijken.

Het hoeft geen tweede salaris te worden. Een paar honderd euro per maand kan al schelen: sneller een buffer opbouwen, sparen voor een reis, minder afhankelijk zijn van één inkomstenbron.

Misschien kun je een paar uur extra werken, je kennis en ervaring inzetten voor anderen, of rustig iets voor jezelf opbouwen. Online komen er ook steeds meer mogelijkheden bij, al kost bijna alles daar in het begin vooral tijd voordat er iets tegenover staat.

Eén ding om in de gaten te houden: als je er structureel al je vrije tijd voor inlevert, is het goed om jezelf af te vragen of het nog bijdraagt aan de vrijheid waar je het voor doet.

Ontvang je een uitkering, toeslagen of een andere inkomensafhankelijke regeling? Controleer dan vooraf bij de betreffende instantie wat extra inkomsten voor jouw situatie betekenen. Dat verschilt per regeling en per persoon.

Waar kun je vandaag mee beginnen?

Financiële vrijheid klinkt als een groot project. In de praktijk is het een reeks kleine dingen die je een tijd volhoudt.

Je zou vandaag je inkomsten en uitgaven op een rij kunnen zetten. Of één abonnement opzeggen waar je niets meer mee doet. Je kunt een eerste bedrag opzij zetten voor je buffer, hoe klein ook. Je kunt een concreet doel kiezen om naartoe te werken, of uitzoeken of extra inkomen bij jouw tijd en ervaring past.

Kies er één. Zes tegelijk houdt niemand vol.

Waar zit jouw eerste stap?

Dat hoeft geen grote stap te zijn. Een avond met je bankafschriften, een eerste bedrag apart zetten, of uitzoeken wat er straks binnenkomt aan pensioen.

Wil je weten welk onderdeel op dit moment jouw aandacht vraagt? In de gratis 45+ Vrijheidscheck beantwoord je 15 korte vragen over je huidige situatie en zie je waar voor jou de meeste ruimte zit.

Dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk advies. Het houdt geen rekening met jouw individuele omstandigheden.